Wpływ rozwoju nowych technologii wpływa na Straż Graniczną

Współczesne realia geopolityczne, zagrożenia hybrydowe, kryzysy migracyjne oraz rozwój nowych technologii sprawiają, że Straż Graniczna pełni dziś jedną z kluczowych ról w systemie bezpieczeństwa państwa i Unii Europejskiej. O przemianach formacji, jej trzydziestopięcioletnim dorobku oraz wyzwaniach stojących przed służbami odpowiedzialnymi za ochronę granic dyskutowano dzisiaj podczas Międzynarodowej Konferencji Naukowej „35 lat Straży Granicznej: tradycja, rozwój i współczesne wyzwania”, zorganizowanej w WSPiA Rzeszowskiej Szkole Wyższej.

Międzynarodowa Konferencja Naukowa „35 lat Straży Granicznej: tradycja, rozwój i współczesne wyzwania”, która odbyła się 27 maja 2026 roku w WSPiA Rzeszowskiej Szkole Wyższej, stała się przestrzenią wielowymiarowej debaty poświęconej współczesnemu systemowi ochrony granic państwowych oraz roli Straży Granicznej w zapewnianiu bezpieczeństwa państwa i obywateli. Wydarzenie wpisało się zarówno w obchody 30-lecia powstania Uczelni, jak i jubileuszu 35-lecia powołania Straży Granicznej.

 

Konferencję otworzył Rektor WSPiA prof. Jerzy Posłuszny, podkreślając przy tym wyjątkowy charakter spotkania, które – jak zaznaczył – było nie tylko okazją do rozmowy o współczesnych wyzwaniach stojących przed Strażą Graniczną, ale przede wszystkim wyrazem uznania dla 35-letniego dorobku Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej oraz ludzi tworzących tę formację. Zwrócił przy tym uwagę na wieloletnie związki Uczelni ze służbami mundurowymi oraz rozwijającą się współpracę z Bieszczadzkim Oddziałem Straży Granicznej:

 

Bieszczadzki Oddział Straży Granicznej ma dziś 35 lat, nasza Uczelnia – 30. To zapewne przypadek, ale znaczący. Powstawaliśmy w Przemyślu jako Wyższa Szkoła Administracji i Zarządzania. W tamtym czasie Straż Graniczna była jeszcze bardzo młodą formacją. W Przemyślu istniał ogromny popyt edukacyjny – zarówno wśród osób pracujących, jak i młodzieży. Wyszliśmy naprzeciw tym oczekiwaniom. Kształciliśmy funkcjonariuszy Straży Granicznej i celników. Mogę powiedzieć, że ponad połowę grup stanowili wówczas funkcjonariusze Straży Granicznej i służby celnej. Nasze relacje zaczęły się bardzo mocno zacieśniać. Doprowadziło to do podpisania formalnego porozumienia,  pierwszego zawartego przez naszą Uczelnię ze służbami mundurowymi. Doszliśmy wspólnie do wniosku, że dziś nie ma miejsca na samotność instytucji – trzeba współpracować. Bieszczadzki Oddział Straży Granicznej i WSPiA mają sobie wzajemnie wiele do zaoferowania.

 

Do słów Rektora WSPiA nawiązał gen. bry. SG Tomasz Zybiński, Komendant Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej. W swoim wystąpieniu podkreślił, że rozwój BiOSG nie byłby możliwy bez dobrze przygotowanych kadr oraz współpracy ze środowiskiem akademickim:

 

Nasz dorobek nie byłby możliwy bez odpowiednich kadr. 30 lat funkcjonowania Uczelni i 35 lat funkcjonowania Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej to historia wzajemnego wspierania się. Najważniejsze były początki – przejście spod Ministerstwa Obrony Narodowej do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oznaczało konieczność dostosowania się do nowych realiów i nowych przepisów. Aby to zrobić, potrzebowaliśmy dobrze przygotowanych funkcjonariuszy. Dobra kadra to funkcjonariusz dobrze wykształcony, zdolny udźwignąć ciężar tak odpowiedzialnych zadań. Jestem przekonany, że wśród naszej kadry kierowniczej jest wielu absolwentów tej Uczelni. Wielu funkcjonariuszy pełniących dziś służbę na różnych stanowiskach ukończyło właśnie WSPiA. Doceniamy ten wkład, bo bez niego nie bylibyśmy w stanie realizować naszych zadań. (…) Przez te 35 lat mierzyliśmy się z ogromnymi wyzwaniami: wejściem Polski do Unii Europejskiej, wejściem do strefy Schengen czy agresją Rosji na Ukrainę. To były wyzwania dla całego państwa, ale na granicy to my musieliśmy jako pierwsi im sprostać. To my podejmujemy decyzje o wpuszczeniu lub odmowie wjazdu osobom mogącym stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa Polski czy Unii Europejskiej. Przypominam, że chronimy granicę Rzeczypospolitej Polskiej, Unii Europejskiej, strefy Schengen oraz NATO. To ogromna odpowiedzialność.

 

Głos podczas otwarcia konferencji zabrała również Wojewoda Podkarpacki Teresa Kubas-Hul. W swoim wystąpieniu podkreślała znaczenie współpracy środowiska naukowego ze służbami mundurowymi, zaznaczając, że partnerstwo pomiędzy uczelniami a formacjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo przynosi realne korzyści obu stronom. Podkreśliła przy tym, że WSPiA od lat pełni ważną rolę w przygotowywaniu kadr dla służb mundurowych, a organizowana konferencja jest przykładem praktycznego połączenia działalności naukowej z doświadczeniem funkcjonariuszy.

 

Z jednej strony Uczelnia przygotowuje kadry do służby, z drugiej może lepiej dostosować program kształcenia do realnych potrzeb formacji. Współpraca obejmuje prowadzenie zajęć, praktyki, staże oraz badania naukowe, których wyniki mogą być wykorzystywane w codziennej pracy służb. Na Podkarpaciu bezpieczeństwo traktujemy bardzo poważnie. Obecność wszystkich służb mundurowych podczas tej konferencji pokazuje, że bezpieczeństwo nie jest dla nas teorią, lecz realnym działaniem. Współpraca, wzajemne wsparcie i wymiana doświadczeń sprawiają, że jesteśmy wskazywani jako wzór do naśladowania zarówno w kraju, jak i za granicą – mówiła Teresa Kubas-Hul, Wojewoda Podkarpacki.

 

WSPiA i Straż Graniczna o wspólnej odpowiedzialności za bezpieczeństwo

Pierwsza część merytoryczna konferencji poświęcona została genezie i kierunkom rozwoju Straży Granicznej w systemie bezpieczeństwa oraz ochrony granic Unii Europejskiej i strefy Schengen. Wykład inauguracyjny wygłosił prof. dr hab. Andrzej Witkowski, wykładowca WSPiA. Uczestnicy wydarzenia obejrzeli również film prezentujący Podkarpackie Młodzieżowe Święto Bezpieczeństwa organizowane w WSPiA.

 

Jednym z najistotniejszych elementów wydarzenia była dyskusja panelowa zatytułowana „Ustawowe zadania Straży Granicznej w obliczu współczesnych zagrożeń”, moderowana przez dr hab. Annę Świerczewską-Gąsiorowską, prof. WSPiA. W debacie udział wzięli Teresa Kubas-Hul, Wojewoda Podkarpacki, prof. dr hab. Jerzy Posłuszny, gen. bryg. Tomasz Zybiński oraz gen. bryg. SG dr Piotr Boćko, Rektor-Komendant Wyższej Szkoły Straży Granicznej w Koszalinie.

 

Podczas panelu wielokrotnie podkreślano, że współczesne bezpieczeństwo państwa wymaga dziś ścisłej współpracy służb mundurowych, administracji publicznej oraz środowiska akademickiego. Gen. bryg. Tomasz Zybiński zwracał uwagę, że zakres kompetencji Straży Granicznej na przestrzeni ostatnich lat znacząco się rozszerzył – od ochrony granic państwowych po działania związane z bezpieczeństwem lotniczym, przeciwdziałaniem handlowi ludźmi czy kontrolą legalności pobytu i zatrudnienia.

 

Teresa Kubas-Hul podkreślała natomiast, że bezpieczeństwo mieszkańców jest efektem współdziałania wszystkich służb i instytucji odpowiedzialnych za ochronę państwa.

 

- Nie ma dziś przejścia granicznego, na którym nie realizowalibyśmy inwestycji. Mówimy nie tylko o bezpieczeństwie fizycznym związanym z ochroną granicy, ale również o bezpieczeństwie ekonomicznym czy żywnościowym. Musimy także myśleć o tym, co będzie po zakończeniu wojny na Ukrainie, ponieważ zagrożenia i ryzyka będą wówczas definiowane inaczej niż obecnie – zaznaczała.

 

Istotnym wątkiem dyskusji była także rola uczelni wyższych w budowaniu systemu bezpieczeństwa państwa. Prof. dr hab. Jerzy Posłuszny podkreślał, że współczesne bezpieczeństwo to nie tylko nowoczesny sprzęt i technologie, ale również dobrze przygotowane kadry oraz kształtowanie postaw patriotycznych wśród młodzieży.

 

- System bezpieczeństwa państwa to dziś nie tylko wojsko, sprzęt czy nowoczesne uzbrojenie. To również postęp naukowo-techniczny, którego nie będzie bez udziału uczelni wyższych. Drugą niezwykle ważną funkcją szkół wyższych jest kształcenie przyszłych kadr dla służb mundurowych oraz budowanie postaw patriotycznych wśród młodzieży – mówił Rektor WSPiA

 

O konieczności dostosowywania systemu szkolenia funkcjonariuszy do dynamicznie zmieniających się zagrożeń mówił również gen. bryg. SG dr Piotr Boćko, wskazując na znaczenie współpracy pomiędzy uczelniami, służbami mundurowymi i partnerami międzynarodowymi.

 

400. absolwent WSPiA w szeregach Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej

Zwieńczeniem panelu była wyjątkowa niespodzianka przygotowana przez organizatorów konferencji. Podczas wydarzenia uhonorowano mł. chor. Straży Granicznej Sebastiana Norka, który został symbolicznym 400. absolwentem WSPiA pełniącym służbę w szeregach Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej.

 

- To dowód na to, jak bardzo potrzebujemy dobrze przygotowanych funkcjonariuszy. Są oni niezwykle ważnym wsparciem dla formacji. Jeśli mówimy o czterystu absolwentach WSPiA wśród 2,5 tysiąca funkcjonariuszy naszego Oddziału, pokazuje to bardzo duży wkład Uczelni w budowanie naszych kadr i realizację zadań, które wykonujemy. Dzięki takim absolwentom możemy się rozwijać i z większym spokojem patrzeć na przyszłość bezpieczeństwa – podkreślał gen. bryg. Tomasz Zybiński, Komendant Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej.

 

Moment ten stał się symbolicznym podkreśleniem wieloletniej współpracy WSPiA ze służbami mundurowymi oraz roli Uczelni w przygotowywaniu kadr odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa.

 

Nowoczesne technologie i cyberbezpieczeństwo

Kolejny panel dyskusyjny poświęcono nowoczesnym technologiom wykorzystywanym w systemie ochrony granicy państwowej. Dyskusję moderowali dr hab. Przemysław Niemczuk, prof. WSPiA, oraz dr hab. Janusz Raglewski. W gronie panelistów znaleźli się Piotr Basta – sędzia Sądu Rejonowego w Przemyślu i specjalista w zakresie prawnych aspektów sztucznej inteligencji, płk SG Mariusz Kijowski – Dyrektor Biura Łączności i Informatyki Komendy Głównej Straży Granicznej oraz insp. Piotr Szymański – Naczelnik Zarządu Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości w Rzeszowie.

 

Uczestnicy panelu rozmawiali m.in. o wykorzystaniu sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwie oraz nowoczesnych rozwiązaniach teleinformatycznych wspierających działania służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa.

 

O kompetencjach przyszłych funkcjonariuszy

Zwieńczeniem konferencji był panel dotyczący kształtowania kompetencji przyszłych funkcjonariuszy Straży Granicznej, moderowany przez dr hab. Lecha Żukowskiego, prof. WSPiA. W debacie udział wzięli Wojciech Bakun, Prezydent Miasta Przemyśla, ppłk SG Dorota Hop-Tryksza, Naczelnik Wydziału Kadr i Szkolenia Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu, Elżbieta Klaczak-Łach, Dyrektor Liceum Ogólnokształcącego w Dynowie, oraz Jakub Wiciejowski – funkcjonariusz Straży Granicznej Rzeszów-Jasionka i absolwent WSPiA.

 

Panel poświęcony był przede wszystkim praktycznemu przygotowaniu młodych ludzi do służby oraz roli współpracy uczelni wyższych ze służbami mundurowymi. Wielokrotnie podkreślano, że skuteczne kształcenie przyszłych funkcjonariuszy wymaga połączenia wiedzy akademickiej z doświadczeniem praktyków.

 

- Wielu moich przedmówców mówiło już o tym, jak duży wpływ na przygotowanie przyszłych funkcjonariuszy ma współpraca pomiędzy służbami mundurowymi a środowiskiem akademickim. Na własnym przykładzie mogę śmiało powiedzieć – i nie ma w tym przesady – że to rzeczywiście prawda. Wstępując do Straży Granicznej, miałem pewnego rodzaju przewagę w porównaniu z kolegami, którzy ukończyli studia niezwiązane z prawem. Trafiając do ośrodka szkoleniowego, posiadałem już podstawy i obycie z zagadnieniami, które dla wielu osób były całkowicie nowe. Każda służba mundurowa działa przecież w granicach prawa i na podstawie prawa. Sam kontakt podczas studiów z prawem karnym, administracyjnym, kodeksem postępowania administracyjnego czy kodeksem postępowania karnego daje dużą przewagę. Człowiek wie już, gdzie szukać, potrafi się odnaleźć w przepisach i ma pewne podstawy wypracowane wcześniej. Merytoryka jest oczywiście bardzo ważna, ale patrząc z perspektywy absolwenta WSPiA, ogromne znaczenie miało również to, że wykładowcy byli nie tylko świetnie przygotowani merytorycznie, ale przede wszystkim byli praktykami. Można puścić slajdy i opowiedzieć teorię, ale osoba, która zajmuje się danym zagadnieniem na co dzień, potrafi przekazać wiedzę w zupełnie inny sposób – ciekawy, konkretny i oparty na doświadczeniu. Dzięki temu studenci nie zasypiają na zajęciach, tylko naprawdę wynoszą z nich wiedzę. Na swoim przykładzie mogę powiedzieć, że pierwsze szlify do służby zdobyłem właśnie tutaj. Znajomość prawa już posiadałem, ale także samo studiowanie, przygotowywanie prac dyplomowych – zarówno licencjackiej, jak i magisterskiej – bardzo mnie ukierunkowało - zaznaczył podczas dyskusji Jakub Wiciejowski.

 Kinga Kuźniar